De Wet Kwaliteitsborging Bouw: waarom het meer is dan bureaucratie

Sinds 1 januari 2024 is de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen van kracht. Voor de meeste mensen is dat abstract. Ze horen erover, lezen dat het verplicht is en vragen zich af wat het in de praktijk betekent. Extra papierwerk? Hogere kosten? Langere procedures?

Het eerlijke antwoord: ja, het brengt extra stappen met zich mee. Maar wie begrijpt waar die stappen voor dienen, ziet dat de WKB vooral zekerheid biedt. Zekerheid dat wat gebouwd wordt technisch klopt. Zekerheid dat fouten vroeg worden gesignaleerd in plaats van pas na oplevering. Zekerheid dat je niet jaren later tegen verborgen gebreken aanloopt.

We Build for You Architecten werkt dagelijks met de WKB. In dit artikel leggen we uit wat de wet inhoudt, hoe het traject verloopt en wat het voor jou als opdrachtgever betekent.

 

Wat is het probleem dat de WKB oplost?

Jarenlang was bouwkwaliteit in Nederland een issue. Nieuwbouwwoningen met lekkages, isolatieproblemen of constructieve gebreken. Verbouwingen die technisch niet klopten maar wel waren goedgekeurd. Opdrachtgevers die pas na oplevering ontdekten dat er iets mis was en vervolgens niet wisten bij wie ze moesten aankloppen.

De WKB maakt daar een einde aan. De wet verplicht dat er tijdens de bouw een onafhankelijke kwaliteitsborger meekijkt. Niet achteraf, maar tijdens het proces. Die kwaliteitsborger controleert of het ontwerp technisch klopt, of de uitvoering conform het ontwerp verloopt en of alles voldoet aan het Bouwbesluit.

Voor welke projecten geldt de WKB?

De WKB geldt voor vrijwel alle bouwprojecten waarbij sprake is van een vergunningplichtige bouwactiviteit. Dat betekent: nieuwbouw, dakopbouwen, aanbouwen die buiten de vergunningsvrije maten vallen, en grotere verbouwingen.

Kleine aanpassingen die vergunningsvrij zijn, vallen niet onder de WKB. Maar zodra je een omgevingsvergunning nodig hebt voor de bouwactiviteit, is een kwaliteitsborger verplicht. Dat geldt ook als je alleen een technische toets nodig hebt en geen ruimtelijke toets.

Wie is die kwaliteitsborger en wat doet hij?

De kwaliteitsborger is een onafhankelijke partij die niet verbonden is aan de aannemer of de architect. Zijn taak is controleren of het bouwproject voldoet aan de technische eisen uit het Bouwbesluit. Dat doet hij in drie fases: voor de bouw, tijdens de bouw en na de bouw.

Voor de bouw maakt de kwaliteitsborger samen met de architect een borgingsplan. Daarin staat hoe de kwaliteit tijdens de bouw wordt geborgd en op welke momenten er gecontroleerd wordt. Tijdens de bouw voert hij inspecties uit en checkt of er gebouwd wordt volgens het plan. Na de bouw stelt hij een dossier op waarin staat dat alles is goedgekeurd.

 

HET WKB-TRAJECT IN 6 STAPPEN

STAP	WAT GEBEURT ER	WIE DOET HET
1. Ontwerp & Plan	Architect maakt bouwtekeningen. Kwaliteitsborger stelt borgingsplan op.	Architect + Kwaliteitsborger
2. Vergunning	Aanvraag omgevingsvergunning inclusief borgingsplan bij gemeente.	Architect
3. Melding	Melding bouwactiviteit bij gemeente. Bouw mag starten na akkoord.	Kwaliteitsborger
4. Bouw	Aannemer bouwt. Kwaliteitsborger inspecteert op kritieke momenten.	Aannemer + Kwaliteitsborger
5. Gereedmelding	Kwaliteitsborger stelt Dossier Bevoegd Gezag op. Aannemer levert consumentendossier.	Kwaliteitsborger + Aannemer
6. Ingebruikname	Gemeente controleert dossiers. Na 2 weken: groen licht voor bewoning.	Gemeente

 

Wat is dat borgingsplan precies?

Het borgingsplan is een cruciaal document in het WKB-traject. Het beschrijft hoe de kwaliteit van de bouw wordt geborgd. Daarin staat op welke momenten de kwaliteitsborger langskomt, welke onderdelen hij controleert en wat er gebeurt als er afwijkingen worden geconstateerd.

Het borgingsplan wordt opgesteld door de kwaliteitsborger in samenwerking met de architect. Het maakt deel uit van de vergunningsaanvraag en wordt ingediend bij de gemeente. Zonder goedgekeurd borgingsplan mag de bouw niet starten.

Wat als er tijdens de bouw iets mis gaat?

Een van de sterke punten van de WKB is dat problemen vroeg worden gesignaleerd. Als de kwaliteitsborger tijdens een inspectie ziet dat er iets niet klopt, meldt hij dat aan de aannemer. Die moet het probleem oplossen voordat verder wordt gebouwd.

In ernstige gevallen, bijvoorbeeld als de constructie onveilig is, kan de kwaliteitsborger de gemeente informeren. De gemeente heeft dan de bevoegdheid om de bouw stil te leggen tot het probleem is verholpen. Dat klinkt streng, maar het voorkomt dat gebreken pas na oplevering aan het licht komen.

Het consumentendossier: jouw naslagwerk

Na afloop van de bouw ontvang je van de aannemer een consumentendossier. Daarin staat wat er is gebouwd, welke materialen zijn gebruikt, hoe de installaties werken en hoe je de woning moet onderhouden. Dat dossier is niet alleen verplicht, het is ook waardevol.

Bij verkoop van de woning kun je het overhandigen aan de nieuwe eigenaar. Bij een toekomstige verbouwing helpt het de nieuwe architect om te begrijpen hoe de woning is opgebouwd. En bij onderhoudsvragen kun je zelf terugvallen op de informatie die erin staat.

Kost de WKB extra geld?

Ja. De kosten voor een kwaliteitsborger variëren, maar reken op €1.500 tot €3.000 voor een gemiddelde verbouwing. Bij nieuwbouw of grotere projecten kunnen de kosten hoger oplopen. Dat is een extra kostenpost die er vroeger niet was.

Tegelijkertijd voorkomt de WKB dat je later veel meer geld kwijt bent aan het herstellen van bouwfouten. De investering in een kwaliteitsborger is een vorm van verzekering tegen gebreken die anders pas na jaren zichtbaar worden.

Hoe We Build for You Architecten met de WKB omgaat

Wij kennen de WKB van binnen en van buiten. We weten welke eisen er gelden, hoe een borgingsplan moet worden opgesteld en welke informatie de kwaliteitsborger nodig heeft. Onze bouwtekeningen en constructieberekeningen zijn zo opgesteld dat ze direct bruikbaar zijn voor de kwaliteitsborger en de vergunningaanvraag.

We werken samen met ervaren kwaliteitsborgers en zorgen dat het borgingsplan al in een vroeg stadium wordt opgesteld, zodat er geen vertraging ontstaat in de vergunningprocedure.

Vragen over de WKB en jouw project?

Plan een gratis adviesgesprek via onze contactpagina of vraag een indicatie op via de kostencalculator.